آموزش زبان ، تغییرات بسیاری در خصوص طراحی محتوای درسی و روش شناسی‌های تدریس در پنجاه سال اخیر به خود دیده است و CLT باعث تجدید نظر در روش های طراحی برنامه درسی و روش‌های تدریس شده است. ما می‌توانیم روند آموزش زبان در پنجاه سال اخیر را به سه مرحله دسته بندی نماییم:

مرحله اول: روش سنتی(traditional approaches (تا اواخر سال 1960)

مرحله دوم:تدریس کلاسیک زبان به شیوه ارتباطی(classic communicative language teaching ( 1970 تا 1990 )

مرحله سوم : تدریس امروزی زبان به شیوه ارتباطی ( از اواخر 1990تا کنون)

ابتدا اجازه دهید تا  نگاهی به گذر از روش سنتی به روش کلاسیک تدریس به شیوه ارتباطی داشته باشیم.

 

مرحله اول : شیوه های سنتی (Traditional Approaches ( تا اواخر سال 1960) :

 

همانطور که در بخش اوّل دیدید ، رویکردهای سنتی به آموزش زبان ، اولویّت آموزش را به توانایی های دستوری (GC) به عنوان پایه و اساس زبان داده بودند.  آن رویکردها بر این باور بودند که دستور زبان را می‌توان از طریق آموزش مستقیم و از روشی که تکرار تمرینات مختلف را در برداشته باشد فرا گرفت. روش تدریس دستور  زبان به صورت مستقیم و براساس قیاس بود به نحوی که دانش آموزان با نکات دستوری آشنا شده و سپس فرصت و مجال تمرین و بکارگیری آنها را می‌یافتند ، بر خلاف روش غیر مستقیم که در آن به دانش آموزان جملاتی به عنوان نمونه و مثال که در بردارنده نکته دستوری مورد نظر بود داده می‌شود تا از آن نکته دستوری را در آورده و استنتاج نمایند.

 این شیوه بر اساس این فرضیه بود که آموزش زبان به معنای ساختن منبع عظیمی از جملات و ساختارهای دستوری و یادگیری تولید و بکارگیری این جملات به صورت دقیق و سریع در موقعیت مناسب است. وقتی که اساس زبان ازطریق oral drilling و تکالیف کنترل شده(controlled practice) بنا شد ، چهار مهارت آموزش زبان معمولا به صورت توالی speaking ، listening ، reading و writing معرفی می شود.

تکنیک‌هایی(Techniquesکه اغلب در این روش بکار می‌رفت شامل : حفظ مکالمه ها(memorization of dialogs ، تمرینات سوال و جواب، تمرینهای جایگزینی(substitution  drills) ، و انواع تمرین‌های کنترل شده در خصوص صحبت کردن و نوشتن بود. بیشترین دقّت و توجه به تلفظ صحیح و دقیق کلمات و صحت نکات دستوری می‌باشد ، چرا که اگر دانش آموز اشتباهی انجام دهد ، این اشتباه بخش ثابتی از صحبت و آموخته او باقی می‌ماند. 

روشهای تدریس استوار بر  این فرضیه عبارتند از :

Ø  Audiolingualism ) also  known  as  Aural-Oral   )

Ø  Structural-Situational Approach  (also  known  as  Situational Language Teaching)

در یک نوع درس بر اساسAudiolingual   رویه های زیر به چشم می خورد.

1.       دانش آموزان ابتدا به یک مکالمه‌ی نمونه  ( از طریق خواندن معلم و یا گوش دادن به نوار) گوش می‌دهند که حاوی ساختارهای کلیدی بوده و در آن درس بر آن تکیّه شده است. آنها هر خط مکالمه را به صورت جداگانه و تکی و یا گروهی تکرار می کنند . معلم به تلفظ ، لحن و تکیه صدا و روانی(fluency آن دقّت و توجّه دارد. اشتباهات تلفّظ یا گرامر مستقیم و فوری اصلاح می شود. مکالمه به تدریج ، خط به خط  حفظ می‌شود. یک خط در صورت نیاز به عبارت‌های کوتاهتری تقسیم می‌شود. مکالمه با صدای بلند به صورت گروهی خوانده می شود. یک گروه جمله اول و گروه دوم جمله بعد را می گویند.   دانش آموزان از کتابشان در طول این مرحله نباید استفاده کنند.

2.       مکالمه با تغییر برخی از کلمات و یا عبارات‌های کلیدی با خواسته ، علاقه و موقعّیت دانش آموزان تغییر و تطبیق داده می شود. این کار توسط خود دانش آموزان صورت می گیرد.

3.       برخی از ساختارهای کلیدی موجود در مکالمه انتخاب و به عنوان تمرین و جملات الگو استفاده  می‌گردد . این جملات ابتدا گروهی و سپس انفرادی تمرین می‌شوند. بعضی توضیحات دستوری شاید در طول این قسمت ارائه شود اما سعی می شود در حداقل ممکن باشد.

4.       دانش آموزان اجازه دارند به کتاب درسی خود برای خواندن ، نوشتن و یا فعالیت‌های واژگان براساس آنچه که مکالمه معرفی کرده و نیاز دارند مراجعه نمایند.

5.       پیگیری فعالیت‌ها ممکن است در آزمایشگاه زبان ، جایی که گفت و شنود  و تمرین های بیشتری میتواند انجام شود صورت بگیرد.

 

طراحی دروس بر اساس situational approach

در یک درس طراحی شده بر اساس "رویکرد موقعیتی" (situational approach سه مرحله متوالی که با عنوان P-P-P  معروف و شناخته شده است غالبا بکار گرفته می شود. ارائه(Presentation) ، تمرین (Practice) و تولید(Production.

§         ارائه و معرفی (Presentation) : ساختار جدیدی از دستور زبان غالبا در ضمن یک مکالمه یا متنی کوتاه ارائه می‌شود.  معلم این ساختار جدید را شرح و توضیح داده و درک دانش آموزان از آن را کنترل می‌نماید.

§         تمرین(Practice) : دانش آموزان ساختار جدید را در  متن‌های کنترل شده از طریق تمرین‌های جایگزینی تمرین می‌نمایند.

§         تولید (Production) : دانش آموزان ساختار جدید فراگرفته را در متن‌های مختلف که اغلب آنها را خودشان نشوته اند بکار می‌برند تا در استفاده از این ساختار روان شوند.

ساختاردرس ها به صورت P-P-P به طور گسترده ای در آموزش زبان مورد استفاده قرار گرفته و همچنان در قالب‌های اصلاح شده ای ، امرزوه نیز مورد استفاده قرار می گیرد.

بسیاری از محتواهای درسی که بر پایه صبحت کردن و یا ساختارهای دستوری طراحی شده است در ابتدا توجه و تمرکز در آنها بر درک مطلب و تشخیص آن متمرکز شده است. مثال‌هایی از نکته جدید درسی نیز در آنها گنجانده شده است . در ادامه ، دانش آموزان باید نکته‌ی ارائه شده در از متن‌ها و جملاتِ مشخص و کنترل شده توسط معلم ، تمرین نمایند تا مطلب به خوبی برای آنها مشخص شود. در مرحله سوم ، تمرین‌های آزاد مختلفی برای تولید جملات ومتن ، با رعایت نکته جدید فراگرفته شده با تمرکز بر ایجاد ارتباط کلامی باید انجام  گیرد.

ساختار و فرضیه‌ای که دریک درس بر اساس P-P-P بکار رفته است ، در سال‌های اخیر به شدّت مورد انتقاد قرار گرفته است . به عنوان نمونه Skehan (1996, p.18) می‌گوید: نظریه و تئوری شیوه P-P-P  به طور کامل بی‌اعتبار و بدنام شده است. عقیده‌ای که در آن یادگیری بر اساس حالت‌های خودکار و غیر ارادی قلمداد می‌شده است ، از نظر زبان شناسی(linguistics و روانشناسی(psychology ) دیگر مترود شده و بی اعتبار شده است.

بر اساس تاثیر تئوری CLT ، روش‌های مبتنی بر ساختارهای دستوری (grammar-based methodologies) مثلp-p-p به تدریس وظیفه ای  و تجربه ای (functional and skills-based teaching) مبدل شده و فعالیت‌های مرتبط با صحت و درستی(accuracy activities) از قبیل تمرینهای گرامری (drill and grammar practice با فعالیت‌های روانی(fluency activities با تمرکز بر کارهای گروهی جایگزین شده اند.

این موضوع منجر به ظهور ایده آموزشی جدیدی شد (Brumfit  1984) که در آن نیاز دانش آموز به دستور زبان براساس عملکرد وظایف زبانی تعریف می شود در اینجا می توان دو مرحله را مشاهده نمود که متاثر از این ایده هستند .

o    classic  communicative  language  teaching 

o    current communicative language teaching

 

 


برچسب‌ها: آشنایی با رویکرد ارتباطی, CLT, بخش دوم

تاريخ : یکشنبه دهم شهریور 1392 | 11:26 | نویسنده : Mr. Ghanbary |
  • حافظ
  • تینا تولز